Grýla & Leppaludi

Grýla de `IJslandse heks. Uitgesproken griela

Grýla heeft het op kinderen voorzien, haar vermogen om ondeugende kinderen van mijlenver te horen is legendarisch, en de gevangen kinderen verdwijnen dan met een vaardigheid die je niet achter een oude trol zou zoeken in een grote zak, om thuisgekomen in de stoofpot te belanden.

Grýla is een figuur uit de `IJslandse sagenwereld. Grýla wordt al genoemd in een document uit de 13de eeuw de Snorra-Edda geschreven door Snorri Sturluson. Er is een goede kans dat Grýla zo rond de 9de eeuw met de eerste bewoners meegekomen is uit Noorwegen naar IJsland.

Grýla had veel kinderen er zijn er een stuk of tachtig bekend, hetgeen niet helemaal te rijmen is met haar voorliefde om kleine kinderen gaar te koken. Met haar derde echtgenoot Leppalúđi (Leppaludi) bracht ze een reeks zonen voort, 13 naar zeggen, de bekend staan als de kersttrollen.

Nog steeds duiken deze trollen -kabouters- in de dagen voor kerstmis één voor één op, verorberen eten, verstoppen voorwerpen en voeren andere ongein uit waarvoor anders maar de kinderen de schuld zouden krijgen. Om zich na de kerst weer één voor één in de bergen terug te trekken.

Naast alle ellende van de kersttrollen komt er dan ook nog de kerstkat, die graag ongewassen kinderen in vuile kleren opeet. Zaak dus om met kerstmis nieuwe kleren te krijgen en aan te doen!

Vanwege de kersttrollen is Leppaludi de meest bekende echtgenoot, echter voor hem had Grýla nog twee echtgenoten Boli en Gustur en een reeks affaires onder andere met Lucifer (de duivel). over Gustur gaat het verhaal dat deze door Grýla opgegeten is na zijn dood.

Wat Grýla nu precies is - heks of trol - en hoe ze er exact uitziet is niet bekend, in oudere verhalen wordt ze omschreven als vals demon met drie hoofden hoeven en een staart of 15, zo rond de 17de eeuw hadden Grýla en haar zonen maar één doel: kinderen bang maken, en stonden ze bekend als duivelse trollen. In de 19de eeuw veranderde dit en in nieuwe vertellingen en afbeeldingen is ze meer een liefelijke heks ala Hans en Grietje. En ook haar echtgenoot en kinderen krijgen een meer beschaafd uitzien en brengen ze cadeautjes in plaats van ongein.

Grýla is te vergelijken met onze zwarte piet waarmee stoute kinderen gedreigd werden totdat een aantal etnisch correcte lieden meenden de kwade piet te moeten vervangen door een liefelijk mannetje. Een soortgelijke ontwikkeling hebben onze heks en haar echtgenoot en kinderen dus ook doorgemaakt.

Grýla en reizen?

En wat heeft Grýla met reizen te maken? Eigenlijk niets. Die Grýla is wel een mooi figuur. Er is nog overwogen de domein-naam gryla.nl te gebruiken voor de baby en kind site, maar daar is toch van afgezien.

Ter verdediging, er is in IJsland wel een geiser die naar Grýla vernoemd is, een kleine geiser nabij het dorpje Hveragerdi.

CC

En de zoekmachines dan?

De meeste reissites kiezen ervoor om het onderwerp reizen of vakantie terug te laten komen in de domeinnaam: vakantieweb, andersreizen, reisbijbel enzovoorts. Volgens bepaalde zoekmachine optimalisatie theorieën heeft dat voordelen. Als dit al werkt is dat alleen voor die paar zoektermijn die in de domeinnaam staan een beperkt aantal. Daarom is er bij deze site voor een opvallende afwijkende naam gekozen. De hopelijk tot de verbeelding spreekt en makkelijk onthouden wordt. Ooit zal deze site meer, veel meer artikelen bevatten en dan (hopelijk) ook van hoogwaardige kwaliteit. Dat laatste laat in deze startfase nog wat te wensen over.

De Christmas Yule Lads, de Kerstmannen.

Stekkjarstaur

Komt als eerste aan en valt op door zijn waggelende gang. Hij is waarschijnlijk een van de ouderen en heeft een beetje reumatiek. Hij heeft zijn naam gekregen vanwege zijn oude gewoonte om de schaapsstal in te sluipen om wat melk te drinken. Dat lukt hem nooit omdat hij te stijf is om zover te bukken. Bovendien is het niet waarschijnlijk dat een schaap midden in de winter melk geeft, dus er wordt getwijfeld aan zijn IQ. Gelukkig staat er in elke modern huis een ijskast waar altijd wel melk te vinden is.

Giljagaur

De tweede in de rij en ook hij is dorstig. Hij sluipt de stal binnen, wacht tot de melkmeid verdwenen is en doet zich dan tegoed aan het romige schuim alvorens zijn dorst te lessen met de verse warme melk. Hij haalt zijn neus op voor de moderne gesteriliseerde en gepasteuriseerde melk, maar ja... als er niks anders te vinden is dan dat...

Stúfur

De derde die arriveert, hoewel hij als eerste van start is gegaan omdat hij erg klein van stuk en dus hele korte beentjes heeft; lopen in diepe sneeuw kost hem heel veel tijd. Hij is nogal gevoelig voor zijn geringe lengte, dus maak daar geen grapjes over. Als je je schoen op een vensterbank hebt gezet dan kunnen kinderen hem behulpzaam zijn door een stoel voor het raam te zetten, dan kan hij daar op klimmen. Je krijgt hem waarschijnlijk nooit te zien door zijn geringe grootte, maar zijn geschenk is het bewijs dat hij er was. Ook hij hangt graag in de keuken rond en is op zoek naar eetbare waar in de pannen die nog niet zijn afgewassen.

Ţvörusleikir de lepel likker

Rijken worden geboren met een zilveren lepel in de mond, deze Kerstman moet het met een houten lepel doen. Zijn passie is rondhangen in de keuken op zoek naar lepels om af te likken. Eeuwenlang lepels aflikken heeft hem een hele lange en ruwe tong bezorgd.

Pottasleikur de pannen likker

Het is maar goed dat de Kerstmannen niet allemaal tegelijk komen, want een aantal van hun gaat regelrecht naar de keuken. Deze is gespecialiseerd in restjes in de pannen, speciaal de knapperige randjes. Hoewel, als hij een halfvolle pan vindt dan gaat die ook leeg.

Askasleikur de schaal likker.

Dit is de laatste van de likkers, zijn voorkeur gaat uit naar een klassieke schaal met een vast deksel, zoals die in vele oude huizen voor elke bewoner aanwezig was. Het deksel was er om de inhoud beter warm te kunnen houden. Hij verschool zich onder het bed, wachtte tot de bewoners even weg waren en deed zich dan tegoed aan de schalen. Hoe hij dat nu doet, omdat die oude schalen allemaal in het museum staan, is onbekend.

Hurđaskellir de deuren dichtsmijter

Hij is een gefrustreerde percussionist, lawaaierig en onbesuisd, sluipt ’s nachts binnen en smijt de deuren dicht zo hard als hij kan, alleen maar voor de lol. Hij is een van twee broers die niet geheel geobsedeerd is door zijn maag.

Skyrgámur de skyr likker

Skyr is een populair melkprodukt op I Jsland en in vroeger dagen in ruime hoeveelheid in de koele schuur aanwezig. In deze modern tijd is hij op de ijskast aangewezen.

Bjúgnakrćkir de worstjes dief

In vroeger dagen werden de bjúgna (grote worsten, ongeveer 6x zo groot als een hotdog) in series bij elkaar aan de nok van het dak gehangen buiten bereik van de kat, de hond en de kinderen. Hij is nog steeds lenig genoeg om naar boven te klimmen, maar in deze tijden vindt hij ze vaker vacuum verpakt in de ijskast.

Gluggagćgir

Hij gluurt door ramen wanneer er niemand binnen is op zoek naar etensrestjes. Als een kind hem toevallig ziet dan trekt hij meestal rare gezichten om zichzelf er griezelig te laten uitzien. Eeuwenlang was gluren door ramen geen enkel probleem, maar met de komst van flats heeft deze Kerstman zich een verrekijker aangeschaft.

Gáttađefur de deur snuffelaar

Al van verre over de bergen ruikt hij het speciale brood wat alleen met Kerstmis wordt gebakken. Zijn neus leidt hem op weg en als de keuken gevonden heeft maakt hij zijn naam waar door cake te eten.

Ketkrókur de vleeshaak

Deze Kerstman is een echte carnivoor, hij wil vlees en veel, kan niet schelen wat het is. In vroeger dagen klom hij op het dak en liet zijn vleeshaak door de schoorsteen zakken op zoek naar vlees wat daar te roken hing. Op de 23ste december werd namelijk veel gerookt lamsvlees gegeten. De laatste jaren wordt regelmatig vis gegegeten rond die tijd en het is helaas onbekend wat deze Kerstman daar van vindt.

Kertasníkir Zoekt kandelaars

Met kandelaars verlichtte men vroeger de huizen en die kandelaars waren vaak gemaakt van dierlijk vet, niet echt lekker, maar voor deze kerstman goed genoeg om zijn honger te stillen en warm te blijven. In deze moderne tijden zoekt hij nog steeds naar kandelaars, maar zijn honger moet op een andere manier gestild worden.

De Kerstmis Kat

Kennelijk zijn Grýla en haar schalkse kinderen nog niet genoeg, de I Jslandse kinderen moeten ook nog de Kerstmis Kat trotseren. Een hele grote huiskat is wild geworden, hij is gemeen en gulzig. In plaats van op muizen te jagen, wil hij kinderen hebben, maar niet zomaar kinderen! Hij eet kinderen die de laatste tijd geen nieuwe kleren hebben gekregen. Op Kerstavond sluipt hij rond en gluurt ter controle door de ramen. Dezer dagen zorgen I Jslandse ouders er altijd voor dat er op zijn minst een nieuw paar handschoenen of sokken voor de kinderen is, je weet maar nooit!

Page last modified on 02-02-2008 om 19:59
 

Start Grýla

IJsland

Site Aanmelden

Email


Index
Disclaimer