Urker schedels – terug naar de oorsprong

  In juni 2010 vindt een bijzondere begrafenis plaats. De zogenaamde Urker schedels worden na 130 jaar herbegraven op het kerkhof van Urk. De schedels zijn al die tijd zorgvuldig door het Universiteitsmuseum Utrecht bewaard.

Het Universiteitsmuseum brengt het verhaal van deze Urker schedels over het voetlicht. Van 7 juni t/m 6 september is in het Universiteitsmuseum In naam van de wetenschap te zien. In deze compacte presentatie laat het museum replica’s van de Urker schedels zien, wordt verteld hoe ze in de collectie van het Universiteitsmuseum terecht zijn gekomen en wat de schedels betekenden voor het wetenschappelijk onderzoek in de tweede helft van de 19e eeuw.

Het onderzoek naar de schedels werd uitgevoerd door Professor Pieter Harting. Hij was in die tijd op het terrein van biologie een vooraanstaand en belangrijk wetenschapper in Utrecht. Als tijdgenoot van Darwin, die de opzienbarende evolutietheorie lanceerde, had Harting een buitengewone interesse in de oorsprong van het menselijk bestaan. Hij was op zoek naar de ‘oer-Nederlander’ en hoopte die via het onderzoek aan schedels te kunnen ontdekken. Hij wilde dat onderzoek graag doen bij bevolkingsgroepen die naar zijn idee relatief geďsoleerd leefden. Arts Hengel – uit Hilversum – wilde hem graag helpen en wist in 1877 op slimme wijze schedels van het kerkhof in Urk te verkrijgen die hij aan Harting aanbood voor zijn onderzoek.

In 2007 verzocht het Comité Urker schedels om teruggave van de schedels met het doel ze te herbegraven, met name op grond van levensbeschouwelijke motieven. Uit wetenschaphistorisch oogpunt wilde het museum de schedels in de collectie behouden. Op verzoek van het Universiteitsmuseum heeft de Ethische Code Commissie van de Nederlandse Museum Vereniging zich over dit ethische vraagstuk gebogen. In september 2009 adviseerde zij de schedels af te staan met het doel ze te herbegraven. Het museum heeft besloten dit advies op te volgen en op 5 juni worden de schedels door het museum officieel overgedragen aan de gemeente Urk.

Wel zijn er voor de overdracht eerst replica’s gemaakt van de schedels, zodat het verhaal van de Urker schedels verteld kan blijven worden.


Peter Rothengatter – HetFotoAtelier
Page last modified on 04-06-2010 om 10:44